B. Toetsingscriteria beroepsopleidingen (SKB-A en SKB-B)

Inleiding
De voor u liggende accreditatie-criteria zijn bedoeld als toetsingsmedium voor niet-reguliere beroepsopleidingen.
De beroepsvereniging het NVPA heeft deze criteria in 2005 opgesteld om de diverse beroepsopleidingen op basis van eenduidige criteria te kunnen toetsen.
In maart 2008 zijn ze overgedragen aan de Stichting Keurmerk Beroepsscholingen, die ze verder heeft aangepast voor de beroepsopleidingen SKB-A en SKB-B.
Tijdens toelatingstoetsingen, van beroepsverenigingen voor therapeuten, blijkt herhaaldelijk dat de afgestudeerden van de diverse beroepsopleidingen een zeer verschillend niveau hebben.
Wij vinden het van belang dat therapeuten een meer homogeen opleidingsniveau hebben, waarin aan bepaalde basisopleidingvoorwaarden voldaan wordt.
De basisopleidingvoorwaarden lopen parallel met de  kwaliteitsnorm zoals die door de Consumentenbond en diverse grote Zorgverzekeraars gehanteerd wordt.

Doel
Met het uniform screenen van de niet-reguliere beroepsopleidingen binnen de geestelijke gezondheidszorg hopen we het niveau van beroepsopleidingen verder te verbeteren en om te vormen naar een meer uniforme opleidingsstandaard. Het voldoen aan gedegen en toetsbare opleidingscriteria is voor alle betrokkenen een goede zaak en uiteindelijk een basisvoorwaarde om met de overheid te kunnen onderhandelen over de instelling van een onafhankelijk toetsingsinstituut voor opleidingen binnen de sector van de geestelijke gezondheidszorg.
Door de SKB wordt vanaf maart 2008 een eerste ‘onafhankelijke’ stap gezet op de lange weg naar mogelijke erkenning van beroepsopleidingen binnen de alternatieve sector. Het toetsingscriterium vormt de basis van het SKB-keurmerk voor niet-reguliere beroepsopleidingen binnen de sector. Erkenning op basis van gedegen kwaliteitscriteria zal de kwaliteit en kwaliteitstoetsing alleen maar ten goede komen.

Belangen beroepsverenigingen
Toelating van afgestudeerden van onafhankelijk geaccrediteerde beroepsopleidingen zal veel eenvoudiger zijn omdat het niveau voldoet aan de opleidingsvoorwaarden.
De beroepsvereniging weet immers welk niveau verwacht mag worden. Zij kan de aandacht veel meer gaan richten op nascholingsactiviteiten, visitatie en cliëntenwerving voor haar leden. SKB-erkenning van een opleiding betekent dat afgestudeerden veel gemakkelijker toegelaten zullen kunnen worden tot een beroepsvereniging. Dit kan ook vermeld worden in de opleidingsbrochure, met als restrictie dat beroepsverenigingen diverse toelatingseisen hanteren.

Instellen toetsingsorgaan beroepsopleidingen
Omdat er geen door de overheid ingesteld toetsingsorgaan voor niet-reguliere ‘beroepsopleidingen tot therapeut’ is, hebben de beroepsverenigingen zelf het initiatief daartoe genomen. Toetsing/accreditatie is echter een tijdrovende en secure bezigheid, en wint aan erkenning als dit door een onafhankelijke instelling gebeurt. De SKB heeft dit tot haar specifieke taak gemaakt. Elke door haar gecertificeerde beroepsopleiding wordt met regelmaat hertoetst op basis van de actuele vereisten.

(1) Vereiste vooropleiding

Voor SKB-A geldt  dat voor toelating tot een gespecialiseerde post-HBO (vervolg / deeltijd) beroepsopleiding voor het vak van therapeut een relevante HBO-Bachelor-vooropleiding in de hulpverlening, het onderwijs of de geestelijke gezondheidszorg (of aantoonbaar equivalent op basis van een EVC-certificaat: Erkenning van Verworven Competenties) vereist is, alsmede ‘medische en psychosociale basiskennis’ op HBO-niveau. Aanbieders van gespecialiseerde post-HBO (vervolg) beroepsopleidingen voor therapeuten dienen deze toelatingsnorm, voor degenen die het vak van therapeut willen gaan uitoefenen,  in hun informatie over de opleiding te vermelden.

Voor SKB-B geldt dat het om een additionele opleiding gaat, aanvullend op een reeds gevolgde  gespecialiseerde post-HBO (vervolg) beroepsopleiding voor therapeut.

[Voor ieder die aan een opleiding, bijvoorbeeld vanwege persoonlijke interesse of groei wil deelnemen, en voor SKB-A niet de beschreven HBO-Bachelor-vooropleiding heeft, of voor SKB-B geen ‘gespecialiseerde (vervolg) beroepsopleiding voor therapeut’, zal het duidelijk moeten zijn dat men geen therapeut kan worden op basis van de SKB-vereisten.]

(2) ‘Pluis’ of ‘Niet-pluis’
Therapeuten moeten kunnen onderkennen of onder een bepaalde hulpvraag niet een ander (fysiek of psychisch) gezondheidsprobleem ligt. Ze dienen ook te weten waar de grenzen van de eigen deskundigheid liggen.
Dit ‘Pluis’ / ‘Niet-Pluis’-gevoel wordt onder meer ontwikkeld op basis van de volgende vakken:
- Anamnese (de voorgeschiedenis van een stoornis of ziekte, op basis van hetgeen de cliënt hierover vertelt, alsmede o.a. sociale omstandigheden)
- Psychosomatiek (o.a. de psychische oorzaken van lichamelijke aandoeningen)
- Psychopathologie /  DSM IV (internationaal classificatiesysteem m.b.t. psychiatrische stoornis). Wordt vervangen door het geactualiseerde classificatiesysteem DSM V.
- Crisisherkenning (adequaat inzicht in de psychische problematiek van een cliënt, opdat bepaald kan worden hoe de verdere hulpverlening zal plaatsvinden)
- daarom ook: gedegen kennis van de sociale kaart (welke andere hulpverlening kan of moet ingeschakeld worden of naar doorverwezen worden).

(3) Zie onder andere (via  website’) webpagina: g. Kwaliteitscriteria Therapie-praktijk.

(4) Normering m.b.t. leertherapie, supervisie en intervisie*
in een therapeutische (basis) Beroepsopleiding (SKB-A) in de Psycho-sociale en Geestelijke Gezondheidszorg
1e jaar: 10 sessies leertherapie, o.l.v. een externe leertherapeut.
2e jaar: 10 sessies supervisie aan 2 studenten, waarbij de studenten elkaar om toerbeurt therapie geven, o.l.v. een door de opleiding aangewezen supervisor, buiten de lessen.
3e jaar: 10 sessies supervisie aan een groepje van 2-4 studenten over ingebrachte werkproblemen met cliënten van buiten, o.l.v. een externe supervisor.
4e jaar: 10x intervisie in een groep van 6-12 studenten, waarbij de eerste 3 bijeenkomsten worden begeleid door een stafdocent, en 5 door de studenten zelfstandig.
NB. Bij een 3-jarige opleiding, in het derde jaar: 5 sessies supervisie en 5 intervisiebijeenkomsten, waarbij er dan 2 begeleid zouden kunnen worden.
*Zie (via ‘overzicht website’) voor uitleg van diverse begrippen: c. Praktijkrichtlijn Opleidingscriteria.

(5) Zie (via ‘overzicht website’) webpagina: d. “SKB-examenrichtlijnen” en Voorbeeld voor een eindexamenreglement.

(6) Zie (via ‘overzicht website’) webpagina: d. “SKB-examenrichtlijnen” de informatie: ‘De SKB-gecommitteerde’.

__________________________________
© Stichting Keurmerk Beroepsscholingen